FERMIN MUGURUZA IRUNEN, PLAZAK KANTZATZEN DUENEAN
Urdanibia plazan, moskun, gauak ez zuen iluntasuna ekarri, baizik eta argitasun kolektibo bat. Fermin Muguruza itzuli zen bere herrira, bere jatorrira, bere sustraietara. Eta herriak, isilean, bere semea hartu zuen besoetan.
Ez zen ohiko kontzertu bat. Ez zen soilik musika. Zerbait sakonagoa zen: herri baten memoria kantuan jartzea. Kortaturen eta Negu Gorriaken doinuak ez ziren iraganeko oihartzunak, baizik eta gaurko aldarriak. “Sarri Sarri” entzun zen, baina ez nostalgiaz: bizirik, indartsu, kolektibo.
Muguruzaren presentzia ez zen soilik artistikoa: sinbolikoa zen. Irungo kaleetan hazitako gazte hura, herriaren murmurioetan hezitakoa, mundu osoan zehar ibili ondoren, bere jatorrira itzuli zen, ez fama bilatzeko, baizik eta bere jendearekin berriz konektatzeko.
Sargiako pantaila erraldoia eta irisgarritasunaren aldeko plataforma ez ziren dekorazio hutsa: herriaren duintasunaren adierazpenak ziren. Kulturak ez du mugarik izan behar, ezta oztoporik ere. Eta gau hartan, kultura herriaren eskura jarri zen, modu librean, inklusiboan, hunkigarrian.
Irungo zazpi auzoak —Bidasoa, Behobia, Meaka, Olaberria, Landetxa, Lapize eta Anaka— ez ziren soilik mapa baten izenak: historia bizia ziren. Eta historia horren parte da Muguruza. Bere hitzetan, bere erritmoetan, bere borrokan. Ez da itzuli, inoiz ez delako benetan joan.
Gauak amaitu zuen bere ibilbidea, baina plazak ez zuen isildu. Taupadaka jarraitu zuen, herriaren bihotzaren modura. Eta argi geratu zen: badaude artistak herriaren parte direnak, eta badaude herriak bere artistak semetzat hartzen dituztenak.
Fermin Muguruza Irunen kantatu zuen, baina batez ere, Irunek kantatu zuen bere bidez.
Borrokaren doinua, Muguruzaren kantuek zer nahi duten esan
Fermin Muguruzaren musika ez da entretenimendua: borroka da. Bere hitzek ez dute soilik errima bilatzen, baizik eta justizia. Kortaturen lehen akordeetatik hasi eta Negu Gorriaken aldarrikapenetara arte, Muguruzak argi utzi du: musika tresna da, ez helburu. Tresna bat zapalkuntzari aurre egiteko, hizkuntza gutxituak defendatzeko, eta herriaren duintasuna aldarrikatzeko.
Euskal Herriaren autodeterminazioa, presoen eskubideak, arrazakeriaren aurkako borroka, feminismoa, internazionalismoa… horiek guztiak izan dira bere kantuen oinarri. Ez da neutroa, ez da aseptikoa. Bere konpromisoa ez da modakoa, baizik eta sustraitua.
Muguruzak ez du soilik Euskal Herriaz hitz egiten: Palestinaz, Kubaz, Saharaz, Libanoz, eta beste herri zapaldu askotaz ere mintzatu da. Bere proiektuak —Black is Beltza, Zuloak, Next Music Station— ez dira soilik artistikoak: dokumentu politikoak dira, herrien borrokaren artxibo bizia.
Eta Irungo plazan, ostegunean, borroka horiek guztiak presente zeuden. Ez hitz handitan, baizik eta jendearen begiradan, gorputzen dantzan, eta isiltasunaren uneetan. Muguruzak ez du predikatzen: partekatzen du. Ez du agintzen: entzuten du. Eta horregatik, bere borroka ez da bakarra: kolektiboa da.
Argazkia (FM) eta IRUNGO TROPA
